İstanbul Üniversitesi (İÜ) Su Bilimleri Fakültesi ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından başlatılan “Marmara Denizi’nde denizanası artışları sebep ve sonuçları” başlıklı proje kapsamında, denizanalarının balıkçılık üzerinde etkileri araştırıldı.

Marmara’da balıkçılık yapan 150 kişiyle yüz yüze görüşülerek anket yapılan araştırmada, ayrıca “R/V Yunus-S” araştırma gemisiyle denizanalarının balık üzerinde olumsuz etkileri üzerine çalışıldı.

Çalışma sonucunda denizde aşırı denizanası artışının balıkçılığı olumsuz yönde etkilediği ve balık türlerinin azalmasına neden olduğu tespit edildi.

“Endüstriyel balıkçılar denizanalarıyla mücadele edebiliyor”

İstanbul Üniversitesi (İÜ) Su Bilimleri Fakültesi Balıkçılık ve Su Ürünleri İşleme Teknolojisi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Firdes Saadet Karakulak, AA muhabirine araştırmalarıyla ilgili bilgiler verdi.

Hem endüstriyel hem de küçük ölçekli balıkçılarla yüz yüze bir anket çalışması yaparak denizanalarının faaliyetler üzerindeki etkilerini belirlediklerini ve tüm balıkçıların bu türün aşırı çoğalmasından olumsuz etkilendiğini kaydeden Karakulak, ağların gözlerinin tıkanmasıyla balıkçıların hedeflediği türleri avlayamamasının büyük bir sıkıntı yarattığını dile getirdi.

Denizanası artışları nedeniyle balıkçıların artık daha çok denizde vakit geçirmeye başladığını anlatan Karakulak, “İş güçleri artıyor, attıkları ağları denizden toplamakta zorluk çekiyorlar. Denizde daha fazla kaldıkları için daha fazla mazot yakıyorlar ve ekonomik anlamda da mağdur durumda kalıyor. Endüstriyel balıkçılar ise denizanalarıyla mücadele edebiliyorlar. Sahip olduğu teknolojiyi kullanarak ağlara giren denizanalarını uzaklaştırıyorlar.” dedi.

Bazı denizanaları ile balıkların yan yana durması nedeniyle balıkların renklerinin solduğu, bu durumun da balıkçıların ürünlerini pazarlamasında sorun yarattığına işaret eden Karakulak, şöyle devam etti:

“Marmara Denizi’nde aşırı denizanası artışı, balıkçılığı olumsuz yönde etkiliyor. Özellikle ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde balıkçılık faaliyetleri durma noktasına geliyor. Balıkçı en fazla yüzde 50 oranında avcılığını yapabiliyor. Ama küçük ölçekli balıkçılar hiç faaliyet gerçekleştiremiyor. Özellikle balıkçılık sezonunun açıldığı eylül, ekim dönemlerinde, balığın göç yaptığı dönemlerde balıkçılık faaliyeti durma noktasında. Çalışma bölgemiz Doğu Marmara bölgesi olduğu için İstanbul ve Kocaeli balıkçılarıyla yüz yüze anket çalışması yaptık. Denizanasının artışı nedeniyle İzmit Körfezi balıkçısı, o bölgede balıkçılık faaliyetini yapamayıp İstanbul gibi uzak noktalara geliyor.”

Balık yumurtası bolluğunda azalma

Proje kapsamında Doğu Marmara Denizi’nin balık yumurta ve larvalarının çeşitliliğine de baktıklarını ve eskiye göre üreyen balıkların çeşitliliğinde azalma tespit ettiklerini aktaran Karakulak, denizanalarının balık yumurtalarıyla beslenmesi nedeniyle balık yumurtası bolluğunda azalma yaşandığını ve bu durumun ticari balık türlerinin azalmasına neden olduğunu ifade etti.

Karakulak, denizanalarından tüm balık türlerinin etkilendiğini de belirterek, “Marmara Denizi’nde eskiden bol olan uskumru, kılıç, orkinos gibi balıkların olmaması denizanalarının aşırı artışına yol açmakta. Çünkü bu balıklar denizanasıyla besleniyordu.” diye konuştu.

İstanbul Üniversitesi (İÜ) Su Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Melek İşinibilir Okyar ise Marmara Denizi’nde ilk defa gözlenen denizanası türleri ve yerli türlerin, hızlı ve yüksek üremesinin yanı sıra, balıkların besini olan küçük hayvansal organizmalar, balık yumurtaları ve larvalardan beslendiğine dikkati çekti.

Bu durumun balık stokları üzerinde ciddi baskılar yarattığını kaydeden Okyar, “Üstelik aşırı artan ve kitlesel ölümle parçalanan denizanaları, balıkçı ağlarının göz açıklıklarını kapatmalarından dolayı da balıkçılık uygulamalarında sorunlar yaşanmasına neden olabilir.” değerlendirmesinde bulundu.

Çorlu Devlet Hastanesi Başhekimi ve Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Mustafa Doğan, aralık ayından itibaren influenza virüs, respiratuar sinsityal virüs, adenovirüs, rinovirüs ve koronovirüsün de aralarında bulunduğu bir virüs potpurisi yaşandığını belirterek, hastalığın pik sevisine ulaştığını ve hastaneye başvuran hasta sayısını günlük 1750 kişiyle iki katına çıktığını söyledi. Okulların sömestr tatiline girmesiyle üst solunum yolları hastalıklarındaki artışın azaldığını, hastaneye başvuran 900 kişiden sadece 200’ünün üst solunum yolları şikayetiyle geldiğini kaydeden Doç. Dr. Doğan, “Özellikle aralık ayının ilk haftasında başlayan çoklu viral etkenlere bağlı olarak bir üst solunum yolu enfeksiyon sıklığında bir artış trendi başladı. Bu etkenlerde de en sık olarak gördüğümüz enflüanza virüsüydü. Adenavirüs, linevirüs, koronovirüs bunlarda bunlara eşlik eden diğer etkenlerdi bir artış trendi girdik. Özellikle ocak ayının ilk haftasında bunun zirve noktasına ulaştık. Yani viral üst solunum yolları enfeksiyonları pikini yaptı ve azalma seyrine girdi. Ocak ayı ile mukayese ettiğimizde şu an üst solunum yollarına bağlı hastane başvurularında yüzde 75 oranında bir azalma gözlemekteyiz” dedi.

‘BULAŞ ZİNCİRİNDE KIRILMA YAŞANDI’

Yaşanan virüs potpurisinde okulların tatil edilmesiyle bulaş zincirinde kırılma yaşandığını ifade eden Doç. Dr. Doğan, “Okulların tatil olmasıyla birlikte bulaş zincirinde bir kırılma yaşandı. Ayrıca diğer sosyal alanlarda da aileler tatile gitti ve sosyal alanlarda da bir boşalma, azalma bunu devam ettiren nedenlerden biri. Birçoğumuz bu etkenleri gördüğümüz için yüksek bir pik beklemeyiz. Fakat okulların açılmasıyla beraber yine enfeksiyon hızında bir artış gözlemleyebiliriz” diye konuştu.

‘YOĞUN BAKIMLARDA AZALMA VAR’

Doç. Dr. Doğan, hastalığın pik döneminde acil servislerde yaşanan yoğunluğun, yoğun bakım bölümlerinde de yoğunluğa sebebiyet verdiğini şimdi servislerde de azalmanın söz konusu olduğu belirterek şöyle konuştu:

“Her kış mevsiminde olduğu gibi bu kış mevsiminde de yoğun bakım kullanımında bir doluluk var. Zaman zaman yatak erişiminde de sorunlar yaşanabilmekte. Fakat yine yoğun bakımda yatışlarda da bir azalma gözlemlemekteyiz. Şimdi yoğun bakıma yatışlar ya da hastaneye üst solunum yolu enfeksiyonunu tetiklediği işte alt solunum yolu enfeksiyonları, pnömoni veya diğer durumlar yetişkinlerde daha fazla görünmekte, çocuklarda buna bağlı yatışlar daha az. Özellikle yetişkinler için önerebileceğimiz eşlik eden hastalığı olan kişilerin, semptomu olan bireylerle aralarında sosyal mesafeleri korumaları, ayrıca semptom başlangıçlarında başlanacak tedavilerin etkinliği daha yüksek, bu nedenle bir aile sağlığı merkezine başvurup tedavi edilmelerini öneririz. Maske tabii ki özellikle yetişkinlerde, sosyal ortamlara girilecekse, çoklu insanlarla temasta bulunacaksa koruma açısında maske kullanımını öneririz.” (DHA)